globus
pasek

SERCANIE W EUROPIE

pasek pasek

SZWAJCARIA - Informacje ogólne

pasek

o kraju - ludność - ustrój polityczny, - gospodarka, - podział administracyjny,

pasek
Schweiz, Suisse, Svizzera, Svizera, Helvetia, Konfederacja Szwajcarska, Schweizerische Eidgenossenschaft, Confédération Suisse, Confederazione Svizzera, Confederazium Svizera
Szwajcaria, to mały kraj (41300 km kwadratowych, 7,5 miliona mieszkańców) w centrum Europy, nie należący do Unii Europejskiej, o którym często mówi się jako “neutralny”. Wielu z nas kojarzy się on z bankami, szwajcarskim serem, lekarstwami z Bazylei, a może dobrym scyzorykiem?
Graniczy ona z Niemcami, Francja, Włochami, Austria i Księstwem Lichtestein. Używa się tu czterech różnymi języków: niemieckiego, francuskiego, włoskiego i retroromanskiego. Składa się 26 kantonów, które funkcjonują prawie jakby samodzielne państwa, mają wielką autonomię w wielu sprawach. Historia Szwajcarii to właściwie historia przyłączania się poszczególnych kantonów od roku 1291, mitycznej daty początków Konfederacji Helweckiej, aż do wieku XX.
Dwa kościoły tworzą specyficzny duchowy klimat Szwajcarii, protestanci i katolicy (50%/50%), ze tzw. “Protestanckim Rzymem” - Genewa, gdzie działał reformator Jan Kalvin.
Stolica: Berno.
Większe miasta: Zurych, Bazylea, Genewa, Lozanna, Lucerna.
Jednostka monetarna 1 frank szwajcarski = 100 rappów (centymów).
pasek
Ludność
7 489 tys. mieszkańców (2005). Średnia gęstość zaludnienia: 177 osób/km2. Przyrost naturalny: 0,49% (2005). Analfabetyzm: 1%. Skład etniczny: Szwajcarzy posługujący się językami: niemieckim (65,1%), francuskim (18,4%), włoskim (9,8%), oraz Hiszpanie (1,7%), Jugosłowianie (1,5%), Turcy (1,3%), Retoromanie (0,8%).
Religia: katolicy (47,2%), protestanci (43,5%), muzułmanie (1,5%), żydzi (0,3%). Średnia długość życia: mężczyźni 77 lat, kobiety 83 lata (2005).
pasek
Ustrój polityczny
Wielopartyjna republika związkowa z dwuizbowym parlamentem – Radą Narodową z 200 miejscami (czteroletnia kadencja) i Radą Kantonów z 46 miejscami (czteroletnia kadencja). Władzę wykonawczą sprawuje Rada Związkowa złożona z 7 członków wybieranych przez parlament na 4-letnią kadencję; jej przewodniczący pełni tę funkcję tylko przez 1 rok, występując zarazem w roli prezydenta Konfederacji Szwajcarskiej, po czym zastępuje go kolejny członek Rady. Podobna rotacja obejmuje stanowisko wiceprzewodniczącego Rady. W Radzie Związkowej reprezentowane są wszystkie wspólnoty językowe.
Główne partie polityczne: SPS – Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii, FDP – Szwajcarska Partia Radykalno-Demokratyczna, CVP – Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa Szwajcarii, SVP – Szwajcarska Partia Ludowa, GPS – Zielona Partia Szwajcarii, EVP – Ewangelicka Partia Ludowa Szwajcarii.
pasek
Gospodarka
Jedno z najlepiej rozwiniętych państw świata. Gospodarka oparta na usługach bankowych i nowoczesnym przemyśle precyzyjnym (zegarki, instrumenty pomiarowe, sprzęt medyczny), elektrotechnicznym (obrabiarki, turbiny, silniki), zbrojeniowym, chemicznym, farmaceutycznym, poligraficznym, papierniczym, spożywczym (sery, czekolada) oraz turystyce. Użytki rolne stanowią 49% powierzchni. Uprawia się: zboża, ziemniaki, rośliny pastewne, owoce, warzywa. Hodowla bydła.
Dochód narodowy 33 800 USD na 1 mieszkańca (2004). Inflacja: 0,9%. Struktura zatrudnienia: usługi - 64,5%, przemysł - 34%, rolnictwo - 1,5%. Handel zagraniczny: eksportuje się głównie maszyny, chemikalia i tworzywa sztuczne, metale szlachetne i biżuterię do Niemiec (20%), Stanów Zjednoczonych (9,1%), Francji (9,1%), Włoch (8,8%), importuje się maszyny, chemikalia, pojazdy mechaniczne z Niemiec (29%), Włoch (11,8%), Francji (11,1%). Obroty z zagranicą – eksport: 130,7 mld USD, import: 121,1 mld USD (2004).
mapa Szwajcarii

Szwajcaria i sąsiedzi

pasek
Podział administracyjny
Kanton to podstawowa, terytorialna jednostka administracyjna Szwajcarii. Szwajcaria jest państwem federacyjnym, składającym się z 26 kantonów i 2 890 gmin, które posiadają bardzo szeroką autonomię. Aż do połowy XIX wieku kantony były samodzielnymi minipaństwami, które posiadały własne armie, same strzegły granic i biły własną monetę. Przekształcenie Szwajcarii z luźnej federacji nieposiadającej instytucji centralnych w państwo federalne nastąpiło dopiero w 1848 roku. Podział administracyjny Szwajcarii (z naniesionym kodami kantonów)
W XVI wieku Konfederacja Szwajcarska składała się z 13 niezależnych państewek, protoplastów obecnych kantonów. Formalnie stanowiły one część Rzeszy Niemieckiej i były nazywane przez administrację Rzeszy kantonami. Były one dzielone na kantony „leśne” i kantony „miejskie”. Uzyskały one praktyczną niezależność po wspólnym pokonaniu cesarza Niemiec Maksymiliana w 1499 r.
W sześciu „leśnych” kantonach funkcjonowała demokracja bezpośrednia, polegająca na podejmowaniu wszelkich wspólnych decyzji na wiecach kantonalnych. Siedem kantonów „miejskich” było zarządzanych formalnie przez rady miast, które były kontrolowane przez oligarchiczne układy tworzone przez najbogatszych kupców i rzemieślników.
Obecnie każdy kanton ma swoją własną konstytucję, która określa zasady działania ciał tworzących prawo (parlamenty lokalne), sprawujących rządy (rządy lokalne) i egzekwujących prawo (lokalne sądy, prokuratury i policję). W większości kantonów funkcjonują jednoizbowe parlamenty, w których zasiada od 58 do 200 posłów.
W 1999 r. w ramach tworzenia nowej konstytucji całej federacji zdecydowano się formalnie podzielić te kantony zgodnie z podziałem okręgów wyborczych, co zwiększyło ich liczbę do 26.

pasek