globus
pasek

SERCANIE W EUROPIE

pasek

BIAŁORUŚ - Historia


Od VI w. zamieszkiwana przez plemiona wschodniosłowiańskie. W IX w. weszła w skład Rusi Kijowskiej. W XIV w. podbita, wraz z całą Rusią znalazła się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Po Unii Lubelskiej, w 1569, została przyłączona do Rzeczpospolitej. W wyniku rozbiorów została wcielona do Rosji.
W styczniu 1919 proklamowano powstanie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W wyniku wojny polsko-radzieckiej i traktatu ryskiego, w 1921, zachodnia część Białorusi znalazła się w granicach Polski, natomiast część wschodnia weszła w skład ZSRR jako BSRR.
Pakt Ribbentrop-Mołotow
Po wrześniu 1939, na podstawie paktu Ribbentrop-Mołotow, część zachodnią Białorusi włączono do BSRR. Rozpoczęła się wówczas masowa deportacja ludności, głównie pochodzenia polskiego, w głąb ZSRR. W okresie okupacji hitlerowskiej Białoruś była terenem ożywionych walk partyzantów polskich i radzieckich. W 1945 cała Białoruś weszła w skład BSRR.
W wyniku przemian ustrojowych dokonanych w ZSRR i aspiracji narodowych Białorusinów, w 1990 parlament przyjął deklarację o suwerenności republiki. W sierpniu 1991 proklamowano niepodległość Białorusi. Jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw. 8 XII 1999 prezydent Rosji B. Jelcyn oraz prezydent Białorusi A. Łukaszenka podpisali układ o utworzeniu Związku Białorusi i Rosji (ZBiR). Układ przewiduje, że Rosja i Białoruś zachowując swoją pełną suwerenność utworzą wspólną przestrzeń gospodarczą z elementami państwa związkowego. ZBiR będzie miał wspólny rynek, wspólną politykę gospodarczą, obronną i zagraniczną, nie będzie miał natomiast wspólnej armii. W dniach 6-9 IX 2001 w Białorusi odbyły się wybory prezydenckie w wyniku których prezydentem ponownie został A. Łukaszenka, który wg. oficjalnych danych uzyskał 75,65% głosów. Sposób przeprowadzenia wyborów i prowadzenia kampanii przedwyborczej uznany został przez zachodnich obserwatorów za niedemokratyczny.
W roku 2002 prezydent odrzuca rosyjską propozycję wzmocnienia integracji obydwu krajów poprzez utworzenie wspólnego parlamentu i rządu. W tym samym roku Stany Zjednoczone i 14 krajów Unii Europejskiej wydają zakaz przebywania na ich terytorium prezydenta Białorusi i niektórych członków rządu. Była to reakcja na łamanie praw człowieka w państwie i wydalenie obserwatorów międzynarodowych organizacji, w tym OBWE. Rok później zakaz ten został zniesiony. W październiku 2004 odbyło się referendum, w wyniku którego zniesiono konstytucyjny limit dwóch kadencji prezydenta. W przeprowadzonych równocześnie wyborach parlamentarnych, dokonano poważnych naruszeń procedur - w składzie nowego parlamentu nie znalazł się ani jeden przedstawiciel opozycji.

mapa Białorusi

Mapka Białorusi

 

pasek

 

Mińsk, protest przeciwników Łukaszenki, 2004
W latach 2004 i 2005 Komisja Praw Człowieka ONZ przyjęła rezolucje potępiające naruszanie na Białorusi podstawowych swobód obywatelskich.
Wiosną 2005 roku rozpoczął się kryzys dyplomatyczny związany z ograniczaniem przez władze białoruskie niezależności Związku Polaków na Białorusi - rząd białoruski nie uznał legalnie wybranych władz Związku oraz wszczął represje wymierzone w jego działaczy, co spotkało się z protestem strony polskiej.
W wyborach marcowych 2006 A. Łukaszenka został wybrany ponownie prezydentem. Głosowało na niego, wg oficjalnych danych, 83 procent wyborców (kandydat opozycji Aleksandr Milinkiewicz zdobył 6,1 procent głosów). Opozycjoniści, którzy protestowali w Mińsku przeciwko wynikom głosowania i żądali powtórzenia wyborów, zostali aresztowani kilka dni później. W ciągu tygodnia po wyborach prezydenckich zatrzymano ponad 500 osób. Obserwatorzy OBWE uznali, iż wybory nie spełniały międzynarodowych wymogów - nie były one ani wolne ani uczciwe. Wyniki wyborów nie zostały uznane przez wiele państw europejskich oraz przez USA. Tym samym izolacja Białorusi na arenie międzynarodowej pogłębia się.
W tym samym czasie, sąd w Mińsku skazał Mariusza Maszkiewicza, byłego ambasadora Polski na Białorusi na 15, i Weronikę Samolińską, dziennikarkę - na 10 dni więzienia za "udział w nielegalnym zgromadzeniu".
W kwietniu 2006 UE zatwierdziła listę 31 nazwisk przedstawicieli białoruskiego reżimu, którzy nie mają wstępu do państw unijnych. Listę też zatwierdziła Szwajcaria. W maju 2006 Białoruś zamknęła niebo dla lotów samolotów pasażerskich z USA i Kanady, w odpowiedzi za nie udzielenie zgody na zatankowanie samolotu, którym leciał białoruski premier.

pasek